Pershing Square và ảo tưởng pre-IPO: Một bài học về sự lạc lõng của vốn tổ chức

Bill Ackman từng gọi crypto là 'rác', nhưng giờ đây ông ta muốn lập quỹ đầu tư mạo hiểm pre-IPO. Có gì đó sai sai. Từng mảnh ghép của chiến lược này đều có chủ sở hữu ẩn danh — những LP kỳ vọng vào một phiên bản 'crossover' của Pershing Square. Nhưng tôi, với 12 năm soi kính hiển vi vào các dự án, thấy một lỗ hổng cơ bản: thiếu deal flow. Pershing Square, quỹ phòng hộ nổi tiếng của Bill Ackman, vừa công bố kế hoạch thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm tập trung vào giai đoạn pre-IPO. Động thái này được cho là nhằm tận dụng thương hiệu và nguồn vốn dồi dào để tham gia vào thị trường tư nhân đang hấp dẫn. Tuy nhiên, nhìn vào lịch sử — từ vụ Valeant đến SPAC thất bại — Ackman chưa bao giờ là một nhà đầu tư công nghệ thành công. Pre-IPO là một cuộc chơi khác, nơi mà quan hệ và tốc độ quyết định tất cả. Hãy mổ xẻ từng lớp. Đầu tiên, vấn đề deal flow. Pershing Square không có mạng lưới khởi nghiệp. Các quỹ như Tiger Global hay Coatue đã xây dựng quan hệ hàng thập kỷ. Ackman đến sau, với tư cách 'kẻ ngoại đạo', sẽ phải trả giá cao hơn hoặc chấp nhận các điều khoản bất lợi. Thứ hai, phong cách đầu tư tập trung — đặt cược lớn vào vài công ty — là một thảm họa trong thế giới pre-IPO kém thanh khoản. Một vụ IPO thất bại có thể thiêu rụi cả quỹ. Thứ ba, rủi ro thanh khoản: LP quen với việc rút vốn hàng quý từ quỹ phòng hộ sẽ khó chấp nhận khóa vốn 5-7 năm. Các điều khoản hợp đồng thực sự đều có chủ sở hữu ẩn danh — đó là các luật sư của Ackman, những người đang cố gắng che giấu rủi ro thanh khoản bằng những điều khoản phức tạp. Không có 'pre-IPO' trong thế giới không có biên giới; chỉ có 'rủi ro thanh khoản' mà Ackman đang cố tình lờ đi. Tuy nhiên, cũng có lý do để lạc quan. Thị trường pre-IPO đang điều chỉnh sau cơn sốt 2021. Các định giá đã giảm, tạo cơ hội mua vào với giá hợp lý. Thương hiệu Ackman vẫn còn nặng ký với các nhà đầu tư tổ chức, giúp huy động vốn dễ dàng. Nếu Ackman chịu học hỏi, xây dựng đội ngũ chuyên trách và tập trung vào các lĩnh vực ông hiểu rõ (tài chính, y tế), quỹ có thể tạo ra lợi nhuận ổn định. Nhưng đó là một 'nếu' lớn. Pershing Square đang cố gắng leo lên một con tàu đã rời bến. Câu hỏi không phải là 'liệu họ có thành công?' mà là 'liệu họ có kịp nhận ra sai lầm trước khi LP rút lui?' Trong thế giới blockchain, chúng ta đã thấy quá nhiều dự án 'pre-IPO' thất bại vì thiếu sự chuẩn bị. Có lẽ Ackman nên dành thời gian đọc whitepaper của một số dự án DeFi trước, thay vì lao vào cuộc chơi của người khác.