Nhiều người nghĩ rằng SanDisk là một câu chuyện cũ kỹ, một thương hiệu thẻ nhớ SD của một thời đã qua, và thị trường NAND Flash vẫn mãi chỉ là một vòng xoáy của chu kỳ tăng-giảm không hồi kết. Nhưng sự thật hoàn toàn trái ngược. Sự kiện này không phải là một sự trở lại; nó là một tín hiệu cho thấy cấu trúc nhu cầu của ngành đang thay đổi dưới tác động của một lực lượng mới: AI Inference.
Lỗ hổng lớn nhất là tin rằng không có lỗ hổng.
Hãy nhìn vào dữ liệu. Trong quý 1 và quý 2 năm 2025, giá hợp đồng NAND Flash đã tăng 5-10% theo quý, theo TrendForce. Nhưng điều thú vị không phải là con số tăng, mà là ‘ai’ đang thúc đẩy sự tăng này. Nó không đến từ điện thoại thông minh hay PC. Nó đến từ các trung tâm dữ liệu. Các nhà cung cấp dịch vụ đám mây (AWS, Azure, Google) đang mua enterprise SSD với tốc độ chưa từng thấy, không chỉ để lưu trữ, mà để phục vụ cho một tác vụ cụ thể: chạy suy luận AI.
Trong quá khứ, NAND bị chi phối bởi chu kỳ hai năm. Một năm tăng giá vì thiếu hụt, một năm giảm giá vì dư thừa. Nhưng bây giờ, các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) không thể được nén xuống dưới vài trăm gigabyte. Mỗi lần suy luận, mô hình phải được tải từ SSD lên bộ nhớ. Điều này tạo ra một nhu cầu "đọc" liên tục, không giống như bất kỳ ứng dụng nào trước đây. AI Inference đang biến NAND từ một thành phần lưu trữ thụ động thành một phần không thể thiếu của bộ nhớ chủ động.
Từ kinh nghiệm kiểm toán Uniswap v2 năm 2020, tôi học được rằng những thay đổi nhỏ nhất trong cơ chế có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa lớn. Ở đây, việc SanDisk tách ra khỏi Western Digital không chỉ là một vụ chia tách doanh nghiệp. Nó là một canh bạc rằng chu kỳ NAND sẽ không còn hoang dã như trước. Họ đang cá cược rằng các nhà cung cấp dịch vụ đám mây sẽ duy trì kỷ luật chi tiêu và không đẩy thị trường vào tình trạng dư cung. Nhưng đây chính là điểm mù.
Hãy nhìn vào phía bên kia của đồng tiền. SanDisk và Kioxia chia sẻ cùng một nhà máy wafer. Điều này có nghĩa là chuỗi cung ứng của họ không hoàn toàn độc lập. Đây là một rủi ro địa chính trị và vận hành mà thị trường đang bỏ qua. Nếu có một sự cố tại nhà máy ở Nhật Bản, hoặc nếu mối quan hệ hợp tác với Kioxia - vốn đã từng rạn nứt trong quá khứ - gặp trục trặc, nguồn cung sẽ bị thắt chặt một cách giả tạo, và giá sẽ tăng vọt, nhưng SanDisk sẽ không thể hưởng lợi vì họ không có sản phẩm để bán.
Hơn nữa, thị trường đang quá lạc quan về nhu cầu từ AI Inference. Họ cho rằng nó sẽ là một "cơn mưa" vĩnh cửu. Nhưng tôi thấy một rủi ro khác: nếu các mô hình bị cắt tỉa (pruning) hoặc lượng tử hóa (quantization) hiệu quả hơn, nhu cầu về dung lượng lưu trữ trên mỗi server có thể giảm mạnh. Một mô hình 70B tham số có thể được nén xuống còn 40B mà không mất quá nhiều độ chính xác. Khi đó, câu chuyện "AI cần nhiều NAND hơn" sẽ sụp đổ nhanh hơn bạn nghĩ.
Vậy, SanDisk sẽ là một cơ hội hay một cái bẫy? Câu trả lời nằm ở việc liệu thị trường có tin vào câu chuyện "AI thay đổi chu kỳ" hay không. Nếu họ tin, cổ phiếu sẽ được định giá lại như một cổ phiếu tăng trưởng. Nhưng nếu chu kỳ quay trở lại, và nó sẽ quay trở lại, bởi vì bản chất con người là không bao giờ học được từ lịch sử, thì SanDisk sẽ chỉ là một câu chuyện cổ tích khác trên thị trường chứng khoán.