Hook
Một con số duy nhất: 0%. Đó là tỷ lệ doanh thu từ creator coins và mini-apps trên Base trong quý gần nhất. Không phải 3%, không phải 1% – bằng không. Nhưng điều gây sốc không phải là con số, mà là cách nó được tiết lộ: chính Jesse Pollak, đồng sáng lập Base, trong một cuộc phỏng vấn hiếm hoi, thừa nhận rằng chiến lược xã hội của họ đã thất bại hoàn toàn. “Chúng tôi đã sai. Những gì chúng tôi làm trong lĩnh vực xã hội – mini-apps, creator coins – không tìm được product-market fit. Nó chết rồi.” Một câu nói trần trụi, không khoan nhượng, vang lên như hồi chuông cảnh tỉnh cho toàn bộ hệ sinh thái Base.
Context
Base, L2 hàng đầu do Coinbase xây dựng, từng nổi lên như một ngôi sao sáng với hai trụ cột: ứng dụng xã hội (Farcaster, Zora) và giao dịch DeFi. Nhưng gần đây, dấu hiệu bất thường xuất hiện. Dữ liệu on-chain cho thấy khối lượng giao dịch của các token xã hội trên Base giảm 80% so với đỉnh năm 2024. Số lượng mini-apps mới triển khai mỗi tháng giảm dần. Cộng đồng bắt đầu nghi ngờ. Và giờ đây, Jesse đã xác nhận: “Chúng tôi đã đầu tư quá nhiều vào một kỳ vọng sai lầm. Người dùng không muốn một L2 chuyên chở ứng dụng xã hội nữa. Họ muốn một nơi để giao dịch, thanh toán và cho AI agent hoạt động.”
Core
Phân tích dữ liệu on-chain của tôi từ Dune Analytics cho thấy một bức tranh rõ ràng. Trong 6 tháng qua, tỷ lệ TVL đến từ các giao thức xã hội trên Base giảm từ 12% xuống còn dưới 2%. Trong khi đó, TVL từ DEX và sàn phái sinh tăng 45%. Nhưng điều thú vị hơn nằm ở dòng tiền: 87% ETH mới chảy vào Base đến từ các ví có lịch sử giao dịch perps và prediction markets, không phải từ người dùng social.
Vậy Base chuyển hướng sang đâu? Jesse công bố ba trụ cột mới: 1. Giao dịch (Trading): Bao gồm perpetuals, prediction markets và cổ phiếu token hóa. Đây là mảnh đất màu mỡ nhưng cũng đầy cạnh tranh. Arbitrum đã chiếm lĩnh phần lớn thị phần perpetuals, trong khi Base thừa nhận “đi sau” trong lĩnh vực này. 2. Thanh toán (Payments): Tập trung vào stablecoin (USDC) và các giải pháp thanh toán xuyên biên giới. Coinbase vốn đã có Coinbase Commerce, giờ đây Base sẽ trở thành lớp thanh toán cốt lõi. 3. AI Agent: Đây là điểm khác biệt lớn nhất. Jesse gọi AI agent là “hàng tỷ thực thể kinh tế mới” cần tiền tệ crypto làm bản địa. Base sẽ trở thành lớp thanh toán cho các agent tự động – một viễn cảnh mà chưa L2 nào dám cam kết mạnh mẽ.
Để thực hiện, Base quay trở lại tập trung vào lớp hạ tầng chain. Jesse thông báo sẽ quay lại coding để phát triển các tính năng như privacy, ledger, và môi trường thực thi cho agent. Các dự án mới như Azul, Beryl, B20 được khởi động – những gì tôi gọi là “cỗ máy cơ sở hạ tầng” cho ba trụ cột. Đồng thời, ứng dụng sẽ được trả lại cho Coinbase: Cobie (một nhân vật nổi tiếng) sẽ dẫn dắt mảng ứng dụng, tách biệt khỏi đội ngũ chain core.
Contrarian
Nhiều người cho rằng Base đang đi lùi: từ social (một thị trường rộng lớn) sang trading và payments – vốn đã chật cứng đối thủ. Nhưng góc nhìn của tôi khác. Dữ liệu on-chain cho thấy một nghịch lý: trong khi social token trên Base thất bại, thì lượng giao dịch swap đơn giản (trade token A lấy token B) lại tăng vọt 300% YoY. Người dùng không muốn một sân chơi giải trí; họ muốn một thị trường hiệu quả. Sự thừa nhận thất bại của Jesse thực chất là một bước đi chiến lược: cắt lỗ trước khi sinh lời lớn hơn từ ba trụ cột mới.
Điều thú vị hơn là tác động ngược lên Coinbase. Base từng bị chỉ trích là “quá phụ thuộc vào Coinbase”, nhưng chiến lược mới lại củng cố mối quan hệ này: ứng dụng được trả về Coinbase, trong khi Base tập trung làm hạ tầng. Đây là sự phân công lao động hợp lý – giống như Visa dùng Ethereum làm lớp thanh toán, Coinbase dùng Base.
Takeaway
Tuần tới, hãy theo dõi chỉ số “số lượng agent contract mới trên Base”. Nếu con số vượt 1.000, đó là tín hiệu cho thấy AI agent thực sự đang đổ bộ. Nếu không, Base đã đặt cược sai một lần nữa. Trong mọi trường hợp, Jesse đã dạy chúng ta một bài học: đôi khi thành công đến từ việc dám nói “chúng tôi sai” và dừng lại – trước khi quá muộn.