Khi những quả tên lửa đầu tiên rơi xuống eo biển Hormuz, điều đầu tiên tôi chú ý không phải là bản đồ tác chiến, mà là biểu đồ dòng tiền. Bởi vì trong thị trường crypto, chúng ta đã quá quen với việc đọc tin tức chiến tranh qua lăng kính của giá Bitcoin, nhưng lại bỏ lỡ một thực tế quan trọng: những người có quyền lực nhất trên thị trường năng lượng toàn cầu, họ đang nhìn thấy điều gì?
Báo cáo từ SEC cho thấy, kể từ khi Iran war bùng nổ, các giám đốc điều hành của các công ty dầu khí lớn nhất Hoa Kỳ như ConocoPhillips và Cheniere Energy, đã đồng loạt bán ra cổ phiếu của chính công ty mình, với tổng giá trị lên tới gần 400 triệu USD. Đây là một con số lớn hơn cả năm 2023 và 2024 cộng lại.
Nếu bạn nghĩ rằng đây chỉ là một tin tức tài chính thông thường, thì bạn đã bỏ lỡ bức tranh toàn cảnh. Hãy cùng tôi phân tích sâu hơn.
Khi Iran chiến tranh khiến giá dầu và khí đốt tăng vọt, giá cổ phiếu của các công ty năng lượng Hoa Kỳ cũng tăng theo. Nhưng ngay tại đỉnh cao đó, những người nắm rõ nội tình nhất lại chọn cách rút lui. Điều này nói lên điều gì? Nó cho thấy những người bên trong hiểu rõ hơn ai hết về rủi ro đang tiềm ẩn.
Có ba lớp ý nghĩa mà chúng ta cần giải mã:
Thứ nhất, về mặt vĩ mô:
Iran war là một cú sốc nguồn cung năng lượng điển hình. Nhưng các CEO của ngành năng lượng Hoa Kỳ không hề tỏ ra phấn khích tột độ. Họ nhìn thấy rủi ro leo thang ở Trung Đông, khả năng tắc nghẽn Hormuz, và nguy cơ các cuộc tấn công mạng vào hệ thống hạ tầng năng lượng. Họ đang bán ra không phải vì họ ghét công ty của mình, mà vì họ hiểu rõ một điều: chiến tranh luôn có tính hai mặt.
Thứ hai, về mặt dòng tiền:
Trong ngữ cảnh này, tôi nhớ lại bài học từ ICO 2017. Khi đó, tôi đã đổ 5000 USD vào OmiseGO với niềm tin lý tưởng, chỉ để chứng kiến nó mất 90% giá trị sau một năm. Từ đó, tôi hiểu ra rằng không phải công nghệ, mà chu kỳ thanh khoản mới là yếu tố quyết định. Iran war đang tạo ra một cú sốc thanh khoản toàn cầu. Và khi thanh khoản bị thắt chặt, thị trường crypto – vốn được coi là tài sản rủi ro – sẽ chịu áp lực giảm giá.
Nhưng có một chi tiết thú vị. Trong khi Bitcoin có thể giảm, thì các token liên quan đến năng lượng và hàng hóa lại có thể tăng. Điều này phản ánh một sự phân hóa rõ rệt trong thị trường. Tôi gọi đây là
Nhưng khoan. Hãy quay lại với con số 400 triệu USD đó.
Các giám đốc này không ngốc. Họ có trong tay những mô hình dự báo mà không một nhà phân tích nào có được. Khi họ đồng loạt bán ra, thị trường cần phải đặt câu hỏi: điều gì đang đến?
Có một khả năng khác. War ở Iran có thể kết thúc nhanh chóng, khiến giá dầu giảm mạnh trở lại. Lúc đó, cổ phiếu năng lượng sẽ lao dốc, và các CEO muốn thoát hàng trước khi kịch bản đó xảy ra. Họ đang phòng thủ, không phải đầu cơ.
Khi nhìn vào crypto theo cách này, chúng ta cần suy nghĩ khác về cách định vị danh mục. Nếu chiến tranh lan rộng, vàng và Bitcoin có thể tăng như một kênh trú ẩn. Nếu chiến tranh kết thúc, thị trường có thể phục hồi mạnh mẽ. Nhưng nếu chiến tranh kéo dài và biến thành một cuộc chiến tiêu hao, thanh khoản toàn cầu sẽ bị thắt chặt, và mọi loại tài sản – ngoại trừ năng lượng – đều sẽ giảm.
Trong kịch bản đó, những ai nắm giữ token staking hoặc khóa thanh khoản dài hạn sẽ phải đối mặt với chi phí cơ hội lớn. Trải nghiệm của tôi với Uniswap v2 vào mùa hè DeFi 2020 đã dạy tôi rằng: sự lý tưởng hóa ban đầu luôn đi kèm với rủi ro bị bỏ qua. Khi tôi gửi 2 ETH vào pool ETH/DAI, tôi nghĩ mình đang làm một điều tốt cho hệ sinh thái. Sau 6 tháng, tôi có 0.5 ETH phí, nhưng chứng kiến impermanent loss nuốt chửng lợi nhuận khi ETH tăng giá.
Bài học tương tự áp dụng cho bức tranh vĩ mô hiện tại: Iran war không đơn giản là một sự kiện địa chính trị, mà là một cú sốc thanh khoản toàn cầu. Và trong cú sốc đó, có kẻ thắng, người thua. Các CEO năng lượng đã chọn cách trở thành người thắng cuộc bằng cách khóa lợi nhuận.
Nhưng còn một góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn chia sẻ với các bạn.
Câu chuyện thực sự ở đây không phải về Iran war, mà là về cách chúng ta hiểu về khái niệm "chiến tranh" trong thế kỷ 21. Chiến tranh không chỉ diễn ra trên chiến trường, mà còn diễn ra trong biểu đồ dòng tiền, trong các giao dịch nội gián, và trong các quyết định tài chính của giới tinh hoa. Khi người ta nói về "chiến tranh tiền tệ", họ không nói về vũ khí, mà nói về dòng vốn.
Các CEO năng lượng Hoa Kỳ đang bán ra cổ phiếu của mình. Điều đó có nghĩa là họ tin rằng giá đã đạt đỉnh. Và nếu giá năng lượng đạt đỉnh, mọi thứ khác sẽ có thể đạt đỉnh: chứng khoán, bất động sản, và cả tiền điện tử. Việc họ bán ra không phải là một dự đoán về thị trường crypto, mà là một tín hiệu về thanh khoản toàn cầu.
Năm 2021, tôi đã chứng kiến sự kiện NFT bùng nổ rồi sụp đổ. NFT như ánh chớp, rực sáng rồi để lại bầu trời đen. Hàng loạt dự án với floor price tăng chóng mặt, rồi biến mất trong im lặng. Những người mua NFT ở đỉnh cao đã mất gần như toàn bộ số vốn đầu tư. Và điều đó khiến tôi nhận ra rằng: chỉ có một thứ duy nhất quyết định giá trị tài sản, đó là thanh khoản. Không phải công nghệ, không phải cộng đồng, không phải giá trị sử dụng. Chỉ là thanh khoản.
Khi thanh khoản toàn cầu co lại, mọi tài sản đều giảm cùng nhau. Khi thanh khoản dồi dào, mọi tài sản đều tăng cùng nhau. Sự khác biệt chỉ nằm ở tốc độ tăng giảm.
Vậy câu hỏi đặt ra là: Iran war đang tạo ra sự co lại hay mở rộng thanh khoản toàn cầu? Câu trả lời nằm ở cách các ngân hàng trung ương phản ứng. Nếu Fed quyết định bơm tiền để đối phó với cú sốc năng lượng, thanh khoản có thể mở rộng, giá crypto có thể tăng. Nhưng nếu Fed giữ nguyên chính sách thắt chặt để kiểm soát lạm phát, thanh khoản sẽ tiếp tục co lại, và crypto sẽ còn giảm.
Các CEO năng lượng đang bán ra, điều này cho thấy họ tin rằng Fed sẽ tiếp tục thắt chặt. Họ không muốn giữ cổ phiếu trong môi trường lãi suất cao và thanh khoản thắt chặt.
Tôi nghĩ đây là một bài học quan trọng cho các nhà đầu tư crypto. Chúng ta thường quá tập trung vào các sự kiện trực tiếp như ETF thông qua, halving Bitcoin, hoặc việc ra mắt một blockchain mới. Nhưng những gì thực sự điều khiển thị trường là dòng tiền, và dòng tiền có thể đi theo những hướng mà chúng ta không dự đoán được.
Tôi đã chứng kiến sự sụp đổ của Terra vào tháng 6 năm 2022. Một hệ sinh thái trị giá 40 tỷ USD biến mất trong vài ngày. Khi tôi nhìn thấy UST mất peg, tôi đã ngay lập tức bán tất cả các altcoin và chuyển sang Bitcoin. Nhưng Bitcoin cũng giảm. Cuối cùng, tôi mất 60% danh mục đầu tư. Đó là một khoảng thời gian khó khăn, và tôi đã mất hai tuần nghỉ ngơi hoàn toàn để đọc lại các lý thuyết của Minsky về chu kỳ nợ.
Từ đó, tôi đưa ra một quy tắc: bất cứ khi nào có một sự kiện địa chính trị lớn xảy ra, hãy theo dõi cách nó ảnh hưởng đến thanh khoản toàn cầu. Điều này quan trọng hơn nhiều so với việc dự đoán giá Bitcoin.
Trong trường hợp Iran war, nó có thể làm tăng lạm phát, khiến Fed phải thắt chặt chính sách tiền tệ, và rút tiền khỏi thị trường rủi ro. Hoặc nó có thể kích thích các gói cứu trợ của chính phủ, như đã xảy ra sau COVID-19, và tạo ra một làn sóng thanh khoản mới.
Điều quan trọng là chúng ta không thể biết trước điều gì sẽ xảy ra. Nhưng chúng ta có thể chuẩn bị cho cả hai kịch bản.
Giống như năm 2024, khi Bitcoin ETF được phê duyệt và dòng vốn 12 tỷ USD từ các quỹ hưu trí chảy vào, tôi đã nhận ra rằng chỉ có một cách để sống sót qua các chu kỳ thị trường: hiểu rõ bản chất của dòng tiền.
Bài viết này được viết ra trong bối cảnh thị trường crypto đang hồi phục, sau hai năm dài suy thoái. Nhưng nhìn vào bức tranh toàn cảnh của Iran war và hành động của các CEO năng lượng, tôi nhận thấy một sự tương phản thú vị: trong khi thị trường crypto đang có dấu hiệu FOMO mới, thì các nhà đầu cơ kỳ cựu nhất đang rút lui.
Khi tôi xem xét các dự án DeFi và các giao thức thanh khoản, tôi nhận thấy rằng những dự án có khả năng sống sót tốt nhất là những dự án có nguồn thanh khoản bền vững. Uniswap là một ví dụ điển hình khi nó không cần đến cầu nối, hãy là dòng nước – luôn chảy đến nơi có nhu cầu.
Nhưng ngay cả Uniswap cũng phải đối mặt với rủi ro khi thanh khoản toàn cầu co lại. Và đó là lý do tại sao tôi luôn theo dõi M2 money supply mỗi tuần, chứ không phải giá Bitcoin.
Hãy nhìn vào cách các quỹ đầu tư lớn đang hành xử trong môi trường này. Các ETF Bitcoin đã thu hút một lượng lớn dòng tiền, nhưng điều đó không đảm bảo rằng giá sẽ tăng. Nếu Iran war trở nên tồi tệ hơn, các quỹ đầu tư có thể rút tiền khỏi Bitcoin để mua trái phiếu chính phủ hoặc vàng. Đây là điều chúng ta đã chứng kiến trong suốt năm 2022.
Tôi muốn chia sẻ một vài con số với các bạn để chúng ta cùng tham khảo. Trong báo cáo hàng tháng của tôi về thanh khoản toàn cầu, tôi thấy rằng M2 money supply ở các nước phát triển đang có dấu hiệu tăng trở lại. Nhưng nếu Iran war khiến giá dầu duy trì ở mức cao trong nhiều tháng, các ngân hàng trung ương sẽ phải đối mặt với một bài toán khó: vừa phải kiểm soát lạm phát, vừa phải hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Điều này có thể khiến họ giữ lãi suất cao trong thời gian dài hơn, và điều đó không tốt cho tài sản rủi ro.
Tuy nhiên, có một khía cạnh tích cực mà tôi muốn nhấn mạnh: phản ứng của các CEO năng lượng không phải lúc nào cũng đúng. Họ có thể tự giới hạn lợi nhuận của mình và bỏ lỡ phần tăng giá tiếp theo. Nhưng chiến lược của họ là an toàn, trong khi chiến lược của chúng ta trong crypto có thể là: hiểu rủi ro, nắm bắt cơ hội và chấp nhận sự không chắc chắn.
Trong bối cảnh hiện tại, tôi muốn gợi ý một số điều cho các nhà đầu tư:
- Hãy đa dạng hóa danh mục đầu tư của bạn, bao gồm cả tài sản truyền thống và tài sản kỹ thuật số, để giảm thiểu rủi ro từ các cú sốc toàn cầu.
- Theo dõi biến động của giá dầu và tác động của Iran war đến thanh khoản toàn cầu.
- Chú ý đến các dự án có nền tảng vững chắc và khả năng thích ứng với môi trường thay đổi.
Cuối cùng, tôi nhận ra rằng điều quan trọng nhất không phải là dự đoán chính xác tương lai, mà là hiểu được cách hoạt động của dòng tiền. Khi chúng ta hiểu được điều đó, chúng ta có thể đưa ra quyết định sáng suốt hơn trong mọi tình huống.
Sau khi làm việc với nhóm phân tích để xây dựng mô hình dự báo thanh khoản kết hợp dữ liệu on-chain, tôi nhận thấy rằng thị trường crypto và thị trường truyền thống ngày càng có mối liên hệ chặt chẽ hơn. Cuộc chiến Iran là một lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng không có ranh giới giữa các thị trường này khi xét về dòng tiền.
Chúng ta không thể tách rời khỏi thế giới vĩ mô. Mỗi chính sách, mỗi cuộc chiến, mỗi quyết định của các ngân hàng trung ương đều có tác động trực tiếp đến giá trị của các tài sản kỹ thuật số. Những ai hiểu được điều này sẽ có lợi thế hơn hẳn những người chỉ tập trung chạy theo các con số kỹ thuật.
Và cuối cùng, hãy nhớ rằng: trong thị trường tăng, sự phấn khích che giấu lỗi kỹ thuật. Hãy luôn giữ cho mình một cái đầu tỉnh táo để phân tích kỹ lưỡng, thay vì bị cuốn theo cảm xúc của đám đông.
Khi tôi nhìn lại hành trình của mình, từ ICO 2017 đến DeFi Summer 2020, từ NFT boom đến Terra sụp đổ, tôi nhận ra rằng mọi thứ lại thay đổi, nhưng bản chất của thị trường vẫn không đổi: dòng tiền là vua.
Iran war đã khắc họa rõ nét vai trò của thanh khoản trong việc định giá tài sản. Và những CEO năng lượng kia, họ đã hiểu rõ điều đó. Khi họ bán ra 400 triệu USD cổ phiếu, họ không phải là người bị ảnh hưởng bởi cảm xúc. Họ là những người nắm rõ cuộc chơi.