Pump Fun đuổi việc loạt nhân viên trước ngày mở khóa token – Hồ sơ công ty mẹ quá hạn, quản trị đáng báo động

Pump Fun, nền tảng phát hành memecoin từng khuấy đảo thị trường tiền mã hóa, đang đối mặt với một vụ bê bối nhân sự và quản trị nghiêm trọng. Theo điều tra của trang tin Sandmark, ít nhất 40 nhân viên đã bị sa thải trong hai tháng qua, và nhiều người trong số đó bị cắt đứt quyền lợi token trị giá hàng trăm nghìn đến bảy con số. Đặc biệt, một nhân viên bị buộc nghỉ việc chỉ một ngày trước khi token vesting mở khóa, đồng nghĩa với việc anh ta mất trắng toàn bộ khoản thanh toán tiềm năng. Cùng lúc đó, công ty mẹ Baton Corporation tại Anh cũng đã quá hạn nộp báo cáo tài chính, làm dấy lên hoài nghi về mức độ minh bạch trong quản trị doanh nghiệp. Pump Fun vốn được biết đến như một cỗ máy in tiền của mùa memecoin. Nền tảng này cho phép bất kỳ ai tạo ra một đồng token chỉ trong vài cú click chuột, với chi phí gần như bằng không. Sự đơn giản và tốc độ đó đã giúp Pump Fun nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường, thu hút hàng triệu người dùng và tạo ra khối lượng giao dịch khổng lồ. Chỉ tính riêng phí giao dịch, họ đã đạt mức doanh thu tích lũy hơn 1 tỷ USD. Nhưng thành công về mặt doanh thu lại không đồng nghĩa với việc công ty đối xử công bằng với nhân viên. Theo các bản ghi âm cuộc họp nội bộ hồi tháng 3 mà Sandmark thu thập được, đồng sáng lập Noah Tweedale đã thông báo kế hoạch sa thải nhân viên vì công ty "phát triển quá nhanh" và cần phải "di chuyển nhanh và mạnh hơn". Lý do này nghe có vẻ của một công ty khởi nghiệp đang muốn tối ưu bộ máy. Nhưng khi nhìn vào mốc thời gian, người ta dễ dàng nhận ra một toan tính khác đằng sau. Cụ thể, nhiều nhân viên bị sa thải vào tháng 4/2025 đã được yêu cầu ký một thỏa thuận token vào giữa tháng 6/2025. Thỏa thuận này quy định 25% số token của họ sẽ được mở khóa hai tháng sau đó, tức là vào khoảng tháng 8/2025. Một điều trùng hợp đến khó tin: họ đã bị chấm dứt hợp đồng trước khi kịp hưởng bất kỳ token nào. Việc sa thải ngay trước thềm vesting khiến hàng loạt nhân viên mất trắng quyền lợi mà lẽ ra họ xứng đáng được nhận. Một tài khoản X tự nhận đại diện cho các nhân viên bị sa thải đã lên tiếng, cho biết hơn 40 người đã bị cắt giảm trong vòng hai tháng và họ bị "đối xử như gia súc". Chủ tài khoản này chia sẻ rằng chính họ bị sa thải chỉ một ngày trước khi token vesting mở khóa. Thế nhưng, tài khoản này nhanh chóng bị hạn chế hoạt động, một số bài đăng tố cáo cũng bị xóa. Hành động này càng khiến cộng đồng nghi ngờ rằng Pump Fun đang tìm cách che giấu thông tin và bịt miệng những tiếng nói phản kháng. Không chỉ có vấn đề nhân sự, sân sau pháp lý của Pump Fun cũng có dấu hiệu bất ổn. Sandmark phát hiện ra rằng Baton Corporation, công ty mẹ có trụ sở tại Anh, đã không nộp báo cáo tài chính kết thúc ngày 30/9/2025. Cơ quan đăng ký Công ty Anh (Companies House) hiện đang hiển thị trạng thái quá hạn. Với mức quá hạn một tháng, công ty này sẽ bị phạt 375 bảng Anh, tương đương khoảng 505 USD. Nếu chậm ba tháng, mức phạt là 750 bảng; nếu chậm hơn sáu tháng, mức phạt tăng lên 1.500 bảng Anh. Đối với một công ty có doanh thu hơn 1 tỷ USD, những con số phạt này chỉ như muối bỏ bể. Nhưng điều đáng nói là một công ty quy mô toàn cầu như vậy lại không thể tuân thủ các nghĩa vụ tài chính đơn giản. Điều đó cho thấy sự thiếu minh bạch trong quản trị và có thể là dấu hiệu của những vấn đề lớn hơn đang âm thầm diễn ra bên trong. Nếu ngay cả báo cáo tài chính cũng không được nộp đúng hạn, các nhà đầu tư có cơ sở để lo ngại về tình hình thực tế của công ty. Giá trị của token PUMP – đơn vị tiền tệ của nền tảng này – cũng đang lao dốc không phanh. Hiện tại, token này đã giảm gần 76% so với mức đỉnh lịch sử hồi tháng 9/2024. Sự sụt giảm này phản ánh tâm lý bi quan của nhà đầu tư đối với tương lai của nền tảng. Không những thế, lời hứa airdrop "sắp ra mắt" mà Pump Fun đưa ra từ 365 ngày trước đến nay vẫn chưa có động thái cụ thể. Đợi một năm trời chỉ để nhận được một câu hứa suông, niềm tin của người dùng đã bị bào mòn nghiêm trọng. Để hiểu rõ hơn vấn đề, ta hãy so sánh với các công ty tiền mã hóa khác cùng sa thải nhân viên trong năm 2025. Coinbase cắt giảm 14% nhân sự, viện dẫn điều kiện thị trường và chiến lược tích hợp AI; Gemini cắt giảm 25% vì AI; Block của Jack Dorsey giảm 50% biên chế, tương đương khoảng 4.000 người, cũng lý do AI. Họ đều đưa ra những lời giải thích hợp lý về mặt kinh doanh. Còn Pump Fun thì đưa ra lý do "phát triển quá nhanh" – một câu nói nghe có vẻ thành công, nhưng lại đi kèm với việc nhân viên bị cắt giảm quyền lợi và báo cáo tài chính bị trễ hạn. Theo các chuyên gia pháp lý lao động, việc sa thải nhân viên chỉ để tránh vesting token có thể bị coi là hành vi vi phạm hợp đồng và có thể bị kiện. Nhiều thỏa thuận lao động trao quyền token có điều khoản "good leaver" và "bad leaver". Nếu công ty chủ động sa thải người lao động mà không có lý do chính đáng, họ vẫn có thể yêu cầu quyền lợi. Nếu tòa án xác định rằng việc sa thải là cố ý nhằm trốn tránh nghĩa vụ, ban lãnh đạo Pump Fun có thể phải bồi thường và chịu chế tài nghiêm khắc. Ngoài ra, dữ liệu on-chain vẽ nên một bức tranh khác biệt. Các địa chỉ ví của Pump Fun vẫn nhận được dòng tiền giao dịch đều đặn mỗi ngày, cho thấy mảng kinh doanh cốt lõi vẫn sinh lời. Tổng phí tích lũy hơn 1 tỷ USD chứng minh họ không thiếu tiền mặt. Một công ty có đủ nguồn lực tài chính nhưng vẫn tìm cách tước quyền lợi của nhân viên là một dấu hiệu cực kỳ đáng ngại. Nó cho thấy vấn đề không nằm ở kinh tế, mà nằm ở đạo đức và văn hóa công ty. Hệ lụy của vụ việc này vượt xa một cuộc tranh cãi nhân sự thông thường. Trong lĩnh vực tiền mã hóa, niềm tin là tài sản quý giá nhất. Khi cộng đồng thấy một nền tảng hàng đầu như Pump Fun đối xử tệ bạc với chính những người lao động của mình, họ sẽ đặt câu hỏi liệu dự án có đáng để tin tưởng hay không. Điều này có thể khiến người dùng rời bỏ nền tảng, kéo theo sự sụp đổ của toàn bộ hệ sinh thái memecoin nơi đây. Một số nhà phân tích kỹ thuật cũng chỉ ra rằng mô hình token của Pump Fun có vấn đề mang tính cấu trúc. Khối lượng token dành cho đội ngũ và nhân viên thường bị giữ lại trong một thời gian dài, tạo ra áp lực bán lớn khi mở khóa. Việc sa thải trước thời điểm mở khóa có thể là một cách để giảm áp lực nguồn cung, giữ cho giá token không bị sụp đổ quá nhanh. Nhưng đây là một chiến thuật cực kỳ ích kỷ, hy sinh quyền lợi của người lao động để cứu lấy giá token trên thị trường. Ở vào thời điểm thị trường đang đi ngang và tích lũy như hiện tại, những dự án có đội ngũ vững mạnh và quản trị minh bạch sẽ chiếm ưu thế. Ngược lại, những dự án như Pump Fun đang tự bắn vào chân mình. Làn sóng sa thải không chỉ gây tổn hại đến danh tiếng mà còn khiến các tài năng giỏi e ngại khi gia nhập. Một công ty không thể phát triển bền vững khi liên tục chà đạp lên quyền lợi của người lao động. Điều này chắc chắn sẽ phản ánh vào giá trị token và vị thế cạnh tranh trong dài hạn. Vậy đâu là hướng đi cho Pump Fun? Trước mắt, công ty cần ngay lập tức công bố báo cáo tài chính cho Baton Corporation, chấm dứt tình trạng vi phạm pháp lý. Tiếp theo, họ cần có một cuộc đối thoại công khai với các nhân viên bị sa thải, giải thích rõ ràng về quyết định của mình và giải quyết các quyền lợi token theo đúng hợp đồng. Nếu không làm được những điều cơ bản đó, mọi lời hứa về một cộng đồng phi tập trung và công bằng sẽ mãi chỉ là khẩu hiệu. Cộng đồng tiền mã hóa, vốn nổi tiếng với sự khắt khe trong việc đánh giá tính xác thực của dự án, hẳn sẽ theo dõi sát sao diễn biến của vụ việc này. Câu chuyện về Pump Fun là một lời nhắc nhở rằng không phải cứ có doanh thu lớn là công ty tốt. Sự vĩ đại của một dự án không chỉ đến từ công nghệ hay con số tài chính, mà còn đến từ cách họ đối xử với những người bỏ công sức xây dựng nên nó. Liệu Pump Fun có đủ dũng cảm để nhìn nhận sai lầm và thay đổi? Hay họ sẽ tiếp tục chối bỏ trách nhiệm cho đến khi sụp đổ hoàn toàn? Thời gian sẽ trả lời, nhưng lịch sử thường không khoan nhượng với những kẻ phản bội niềm tin.