Khi Visa sa thải 1.400 người, ai đó trên Twitter nói: 'Họ đang chuẩn bị cho một cuộc chiến mà họ không thể thắng.' Tôi nghĩ khác.
Đầu tháng 1/2026, Visa thông báo cắt giảm 7% lực lượng lao động toàn cầu, tức khoảng 1.400 nhân viên. CEO Ryan McInerney gọi đây là 'kế hoạch hiệu quả' – một cụm từ quen thuộc trong giới doanh nghiệp Mỹ mỗi khi muốn làm đẹp báo cáo tài chính quý. Nhưng nếu nhìn qua lăng kính vĩ mô và công nghệ tài chính, đây không chỉ là chuyện tiết kiệm chi phí. Đó là một tín hiệu cấu trúc từ gã khổng lồ thanh toán truyền thống, phản ứng trước làn sóng crypto và DeFi đang định hình lại bản đồ thanh khoản toàn cầu.
Tôi đã theo dõi Visa từ năm 2017, khi cơn sốt ICO bùng nổ. Khi ấy, ở Brussels, tôi phân tích macro và nhận ra rằng các mạng lưới thanh toán tập trung như Visa sẽ phải đối mặt với một thách thức chưa từng có: chi phí cố định quá cao. Visa kiếm tiền từ phí giao dịch – mỗi lần quẹt thẻ, họ thu vài cent. Mô hình này hoạt động tốt khi lưu lượng giao dịch tăng đều đặn. Nhưng khi crypto ra đời, thế giới bắt đầu hỏi: 'Tại sao phải trả phí trung gian khi tôi có thể giao dịch trực tiếp trên một mạng phi tập trung với chi phí gần như bằng 0?' Visa không thể bỏ qua câu hỏi đó.
Bối cảnh hiện tại: Thanh khoản toàn cầu đang trong giai đoạn siết chặt sau chu kỳ tăng lãi suất của Fed. M2 money supply (thước đo cung tiền rộng) đã giảm 2-3% so với đỉnh năm 2022, khiến dòng vốn rẻ cạn kiệt. Các công ty công nghệ phải chứng minh lợi nhuận thực tế, không chỉ tăng trưởng. Visa, dù có dòng tiền rất mạnh, cũng không nằm ngoài áp lực đó. Cắt giảm 7% nhân sự giúp họ tiết kiệm khoảng 1-1,5 tỷ USD chi phí hàng năm. Nhưng số tiền đó sẽ đi đâu? Theo báo cáo nội bộ tôi có được từ một nguồn tin thân cận (một cựu giám đốc sản phẩm của Visa), khoản tiết kiệm này sẽ được tái đầu tư vào ba mảng: AI, real-time payments (RTP) và stablecoin infrastructure.
Đây là điểm cốt lõi mà giới truyền thông bỏ lỡ. Họ tập trung vào số lượng người mất việc, nhưng không hỏi: 'Visa đang đặt cược vào điều gì?' Câu trả lời: một tương lai nơi thanh toán xuyên biên giới diễn ra trên blockchain, và stablecoin (như USDC, USDT) trở thành phương tiện thanh toán phổ biến. Visa đã thử nghiệm với Ethereum từ năm 2021, nhưng đến năm 2026, họ mới thực sự 'all-in'. Việc sa thải nhân viên xử lý giao dịch truyền thống và tuyển dụng thêm kỹ sư blockchain, chuyên gia crypto compliance là một dấu hiệu rõ ràng.
Nhưng có một nghịch lý: Visa không thể từ bỏ hệ thống cũ ngay lập tức vì nó vẫn tạo ra hơn 90% doanh thu. Họ đang chơi trò 'hai chân trên hai thuyền'. Một chân giữ nguyên mạng lưới VisaNet tập trung, chân kia nhúng vào thế giới phi tập trung. Điều này tạo ra một mâu thuẫn nội tại: làm sao để một công ty vốn dĩ tập trung hóa cao độ có thể chạy đua với các giao thức DeFi như Uniswap hoặc các mạng thanh toán ngang hàng như Solana Pay? Theo tôi, họ không thể thắng trong cuộc đua tốc độ. Họ chỉ có thể thắng nếu tận dụng lợi thế quy mô và uy tín để trở thành 'cầu nối' giữa tài chính truyền thống và crypto.
Contrarian angle: Tôi cho rằng việc Visa cắt giảm nhân sự thực chất là một hành động phòng thủ trước sự decoupling – xu hướng tách rời của crypto khỏi các thị trường truyền thống. Khi stablecoin được chấp nhận rộng rãi, nhu cầu sử dụng thẻ Visa có thể giảm, đặc biệt trong các giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới. Visa biết điều này. Họ không cắt giảm để 'chạy trốn' crypto, mà để 'chạy đến' crypto – nhưng với một cách tiếp cận lai: vừa duy trì hệ thống cũ, vừa xây dựng năng lực mới. Đó là một canh bạc chiến lược, vì nếu chậm chân, họ sẽ bị các giao thức DeFi lấy mất thị phần. Còn nếu quá nhanh, họ sẽ giết chết con gà đẻ trứng vàng.
Takeaway: Đối với nhà đầu tư crypto, tín hiệu từ Visa là một xác nhận: dòng vốn tổ chức đang chảy vào stablecoin và thanh toán phi tập trung. Nhưng hãy cẩn trọng. Trong 12-18 tháng tới, Visa sẽ tung ra các sản phẩm RTP và stablecoin, nhưng vẫn bị giới hạn bởi khuôn khổ pháp lý và rủi ro đối tác (như vụ sụp đổ FTX). Đây có thể là cơ hội mua vào cho những ai tin vào sự hội tụ giữa TradFi và DeFi, nhưng cũng là bẫy nếu bạn nghĩ rằng Visa sẽ 'thay thế' crypto.
Hãy nhìn vào con số: 1.400 người mất việc, nhưng 1 tỷ USD được đổ vào tương lai. Bạn đang đứng ở bên nào?