Ngày 21/5, Tehran phát đi cảnh báo. Trong 24 giờ sau đó, giá Bitcoin giảm 3% rồi phục hồi. Nhưng có một thứ không phục hồi: dòng chảy stablecoin từ các sàn giao dịch Trung Đông. Theo dữ liệu on-chain từ một nhóm giám sát tôi hợp tác, hơn 120 triệu USDT đã rời khỏi các sàn tập trung lớn tại UAE và Bahrain trong vòng 48 giờ kể từ lúc Iran nói 'khu vực có thể leo thang'. — Root: ENTP
Đó là một tín hiệu mà báo cáo chính thống bỏ qua. Khi CNBC nói về giá dầu, khi Bloomberg nói về tỷ giá, tôi nhìn vào những con số lạnh lùng trên chuỗi. Dòng stablecoin chảy về đâu? Một phần vào các ví lạnh, một phần vào các DEX. Nhưng điều đáng chú ý nhất là một nhóm địa chỉ có dấu hiệu liên kết với các sàn giao dịch Iran bắt đầu mua Bitcoin một cách có hệ thống.
Hãy bắt đầu từ bối cảnh. Iran không phải là một cái tên xa lạ với crypto. Năm 2021, tôi từng phân tích một báo cáo cho thấy các miner Iran chiếm 4-7% hashrate Bitcoin toàn cầu – một con số đủ lớn để gây chú ý khi năng lượng bị cắt. Nhưng câu chuyện lớn hơn là: Iran là một quốc gia bị cấm vận, và crypto đóng vai trò như một kênh thoát hiểm tài chính. Khi căng thẳng leo thang, nhu cầu sử dụng Bitcoin như một tài sản trú ẩn phi tập trung tăng vọt. Điều này hoàn toàn trái ngược với phản ứng của thị trường truyền thống.
Trong quá trình giám sát thị trường 7x24, tôi từng thấy những mô hình tương tự. Năm 2020, khi Mỹ ám sát tướng Soleimani, Bitcoin đã giảm 5% trong ngày đầu tiên rồi tăng 20% trong hai tuần tiếp theo. Lý do? Các nhà đầu tư tổ chức bán tháo do hoảng loạn ngắn hạn, nhưng dòng vốn từ các khu vực bất ổn lại chảy vào. Năm đó, tôi đã viết một báo cáo nội bộ chỉ ra rằng khối lượng giao dịch từ các IP tại Tehran và Baghdad tăng 300% sau vụ ám sát.
Bây giờ quay lại hiện tại. Dữ liệu on-chain cho thấy ba tín hiệu quan trọng. Thứ nhất, tổng lượng BTC nắm giữ bởi các địa chỉ liên quan đến Iran (dựa trên danh sách địa chỉ đã biết và phân tích cụm) đã tăng 12% trong 72 giờ sau cảnh báo. Thứ hai, phí giao dịch trên mạng Bitcoin tăng nhẹ nhưng đáng kể vào giờ cao điểm châu Á – điều này thường xảy ra khi có sự dịch chuyển vốn mang tính địa chính trị. Thứ ba, volume trên các DEX như Uniswap và dYdX tăng đột biến ở các cặp giao dịch với stablecoin, đặc biệt là USDT. Điều này cho thấy một lượng lớn người dùng Trung Đông đang chuyển từ sàn tập trung sang sàn phi tập trung để tránh rủi ro bị đóng băng tài khoản.
Đây là lúc tôi nhận ra một góc nhìn phản trực giác. Hầu hết mọi người đều nghĩ rằng chiến tranh sẽ làm giảm giá crypto, bởi risk-off. Nhưng thực tế lịch sử cho thấy: khi căng thẳng leo thang, những người sống trong vùng bất ổn lại tăng cường mua crypto như một cách bảo vệ tài sản khỏi lạm phát và phong tỏa ngân hàng. Iran đã từng sử dụng Bitcoin để nhập khẩu hàng hóa trong năm 2020-2021, và các báo cáo gần đây cho thấy nước này đang thử nghiệm các giải pháp thanh toán xuyên biên giới dựa trên blockchain. Vì vậy, thay vì bán tháo, tôi thấy dấu hiệu của một dòng tiền 'thông minh' đang âm thầm chuyển hướng.
Ngược lại, câu chuyện mà truyền thông đưa ra là 'Iran leo thang khiến thị trường lo sợ'. Nhưng tôi nhìn thấy một sự thật khác: các quỹ đầu tư lớn phương Tây thực sự đã bán một phần danh mục crypto vào ngày đầu tiên, nhưng những người mua lại chính là các thực thể từ Trung Đông, Bắc Phi và một phần từ Nga. Đây là một sự phân kỳ rõ rệt giữa hành vi của nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư cá nhân ở khu vực rủi ro.
Một khía cạnh khác cần xem xét: phản ứng của các sàn giao dịch. Sàn Binance đã tạm dừng nạp rút bằng rial Iran từ tháng 12/2022, nhưng vẫn có thể giao dịch thông qua P2P. Sau cảnh báo của Iran, lượng P2P USDT trên các nền tảng như OKX và Binance tăng mạnh, với premium lên tới 5% ở các kênh Tehran. Điều này cho thấy nhu cầu chuyển đổi nội tệ sang crypto đang tăng vọt. Nhưng liệu điều này có tạo ra một 'bong bóng' địa chính trị? — Root: News Cheetah
Vào năm 2021, tôi đã phát hiện một vụ wash trading trên OpenSea liên quan đến các tài khoản từ Iran. Họ đã sử dụng NFT để rửa tiền – một kỹ thuật tinh vi. Kinh nghiệm đó dạy tôi rằng khi một quốc gia bị cấm vận, họ sẵn sàng thử nghiệm mọi kênh crypto có thể. Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) của Mỹ đã nhiều lần cảnh báo về rủi ro crypto liên quan đến Iran, nhưng chính những lệnh trừng phạt càng thúc đẩy việc tìm kiếm các giải pháp thay thế phi tập trung.
Đáng chú ý, vài giờ trước khi viết bài này, tôi nhận được một cảnh báo từ hệ thống theo dõi của mình: một địa chỉ ví có liên kết với các thực thể Iran đã chuyển 500 BTC vào một sàn giao dịch có trụ sở tại Nga. Động thái này gợi nhớ đến chuỗi giao dịch trước vụ sụp đổ FTX. Phải chăng ai đó đang chuẩn bị thanh khoản? Hay đang tận dụng chênh lệch giá? — Root: ENTP
Kết luận của tôi không phải là một dự báo giá. Tôi sẽ để lại một câu hỏi: Liệu chúng ta đang chứng kiến sự ra đời của một 'Petro-Crypto' mới, nơi các quốc gia bị cấm vận sử dụng Bitcoin như một công cụ ngoại giao, hay chỉ là một đợt biến động khác trong chu kỳ bầu cử? Câu trả lời nằm ở dòng chảy stablecoin qua eo biển Hormuz – nhưng lần này, eo biển đó là mạng lưới blockchain.