Bitcoin đang trải qua giai đoạn nhạy cảm nhất kể từ sự kiện sụp đổ FTX. Trong cùng một tuần, hai tín hiệu đỏ xuất hiện: tổ chức nắm giữ Bitcoin lớn nhất thế giới – MicroStrategy – ngừng mua lần thứ năm liên tiếp, và đề xuất thay đổi giao thức BIP-110 đe dọa chia rẽ cộng đồng khai thác. Những con số không biết nói dối, nhưng cách chúng kết nối với nhau đang kể một câu chuyện đáng lo ngại.
Gánh nặng từ MicroStrategy
MicroStrategy, công ty do Michael Saylor lãnh đạo, đã biến chiến lược ‘mua và giữ’ Bitcoin thành một ván cược đòn bẩy tài chính. Tính đến giữa tháng 3 năm 2025, công ty sở hữu 843.775 Bitcoin, nhưng với mức giá hiện tại khoảng 63.800 USD, danh mục này đang lỗ 99 tỷ USD so với giá mua trung bình. Saylor từng tuyên bố “Bitcoin đã thắng”, nhưng thực tế công ty ông vừa công bố báo cáo tuần thứ năm không mua thêm đồng nào – một kỷ lục tiêu cực.
Áp lực đến từ cổ phiếu ưu đãi STRC với lãi suất cố định 12%/năm. Để trả khoảng 1,76 tỷ USD tiền lãi hàng năm, MicroStrategy đã huy động 3,75 tỷ USD qua phát hành cổ phiếu phổ thông. Nguồn dự trữ này chỉ đủ trang trải 2,1 năm, và nếu Bitcoin không tăng ít nhất 18% để đưa giá vốn về điểm hòa vốn, công ty sẽ phải đối mặt với lựa chọn đau đớn: bán Bitcoin hoặc vỡ nợ trái phiếu. Hiện tại, họ vẫn chưa dùng đến quyền bán 1,25 tỷ USD Bitcoin đã được ủy quyền, nhưng thị trường đã bắt đầu định giá rủi ro này qua mức chiết khấu 11% của STRC so với mệnh giá 100 USD.
Cuộc chiến âm thầm mang tên BIP-110
Trong khi MicroStrategy chật vật với bài toán thanh khoản, cộng đồng nhà phát triển Bitcoin lại đang tranh cãi về một đề xuất tưởng chừng kỹ thuật nhưng có thể thay đổi cả kiến trúc giao thức. BIP-110 (Bitcoin Improvement Proposal 110) do Dathon Ohm – nhà phát triển của Bitcoin Knots – đề xuất, nhằm giới hạn kích thước trường dữ liệu tùy ý trong giao dịch. Lý do: giảm tải cho node và hạn chế spam dưới dạng dữ liệu phi giao dịch (như Ordinals). Tuy nhiên, điểm gây tranh cãi là cơ chế kích hoạt: thay vì cần 95% hash rate như thông lệ, BIP-110 chỉ yêu cầu 55% và có một “cửa sổ khóa cưỡng chế” dự kiến vào tháng 8 năm 2026.
Michael Saylor lên tiếng phản đối gay gắt, gọi đây là “kiểm duyệt các giao dịch có phí hợp lệ” và cảnh báo rằng việc đặt giới hạn cứng sẽ làm suy yếu thị trường phí – vũ khí phòng thủ của Bitcoin. Adam Back, CEO Blockstream, cũng chỉ trích ngưỡng kích hoạt thấp có nguy cơ gây chia tách chuỗi. Phía ủng hộ cho rằng đây là cách để bảo vệ tính nguyên bản của Bitcoin như một hệ thống thanh toán peer-to-peer. Kết quả: các thợ đào hầu như phớt lờ đề xuất, và nhóm phát triển lõi bị chia rẽ trong nhiều tháng.
Tác động dây chuyền
Sự kết hợp giữa áp lực tài chính từ MicroStrategy và bất ổn quản trị từ BIP-110 đang tạo ra một vòng xoáy tiêu cực. MSTR, cổ phiếu của MicroStrategy, đã giảm 76% kể từ đỉnh. Bitcoin giảm 49% so với mức cao nhất mọi thời đại 126.080 USD. Nếu giá tiếp tục giảm xuống dưới 60.000 USD, khả năng MicroStrategy buộc phải bán Bitcoin sẽ tăng lên, kích hoạt một làn sóng bán tháo chưa từng có từ tổ chức lớn nhất.
Ngược lại, nếu BIP-110 bị từ chối hoàn toàn, thị trường có thể phục hồi nhẹ nhờ loại bỏ bất ổn. Nhưng với thời gian trung bình 5 tuần không mua và cửa sổ khóa cưỡng chế còn hơn một năm, các nhà đầu tư có lý do để thận trọng. Câu chuyện “Bitcoin chiến thắng” mà Saylor từng rao giảng giờ đây phải đối mặt với hai thử thách mang tính sinh tử: liệu kẻ mua nhiều nhất có giữ được đức tin, và liệu giao thức có giữ được sự đồng thuận.